اجرای یک اسکلت فلزی مستحکم و استاندارد، نیازمند دنبال کردن یک سری مراحل دقیق و نظارت شده است. این مراحل به طور کلی شامل موارد زیر میشوند:
اجرای صفحه ستونها (بیس پلیت)
ساخت ستونهای فلزی
ساخت تیرهای فلزی
برپایی ستونها توسط جرثقیل
آمادهسازی و نصب تیرهای فلزی
شاقول کردن ستونها
در ادامه، هر یک از این مراحل را به تفصیل شرح میدهیم.
۱. اجرای صفحه ستونها (بیس پلیت)
پس از پایان آرماتوربندی فونداسیون، نوبت به نصب صفحه ستونها یا بیس پلیتها میرسد. این صفحات نقش حیاتی در انتقال بار از ستون به فونداسیون دارند. چند روز پس از بتنریزی فونداسیون، عملیات هواگیری و تراز کردن صفحات آغاز میشود.
هواگیری و تراز کردن: ابتدا مهرههای صفحه ستونها باز شده و صفحه به طور موقت از روی فونداسیون جدا میشود. سپس با استفاده از دوربین نقشهبرداری، تمامی صفحه ستونها به تراز دقیق و مدنظر منتقل شده و زیر آنها با مادهای به نام گروت پر میشود. این کار باعث میشود سطح تماس کاملی بین صفحه ستون و فونداسیون ایجاد شده و از تمرکز تنش جلوگیری شود.
تثبیت نهایی: پس از پر شدن کامل زیر صفحه با گروت، برای خروج هوای محبوس شده، با چکش به صفحه ضربههای ملایمی زده میشود. در نهایت، مهرهها محکم سفت شده و در برخی موارد برای اطمینان بیشتر، صفحه به براکتهای پایینی جوش داده میشود.
۲. ساخت ستونهای فلزی
ساخت ستونها یکی از حساسترین بخشهای اجرای سازه فلزی است. دقت در این مرحله، تضمینکننده سلامت کل سازه است.
اجرای شاسی کار: برای ساخت دقیق ستونها، ابتدا باید یک سطح صاف و تراز به نام «شاسی کار» ایجاد کرد. این شاسی معمولاً از تیرآهنهای سایز ۱۶ ساخته میشود تا ستونها در حین جوشکاری دچار اعوجاج نشوند.
دوبل یا سوبل کردن: با توجه به نقشههای سازه، ستونها میتوانند به صورت تکی، دوبل (دو تیرآهن موازی) یا سوبل (سه تیرآهن) ساخته شوند. برای اتصال تیرآهنها به یکدیگر، ابتدا از جوش تکخال استفاده شده و سپس جوشکاری نهایی انجام میگیرد. نکته بسیار مهم در جوشکاری، جلوگیری از اعوجاج ناشی از حرارت است. برای این کار، جوشکاری باید به صورت پلهای و از نقاط مختلف ستون انجام شود، نه به صورت پیوسته از یک سمت.
اجرای ورق تقویت و نشیمن گاه تیر: پس از تکمیل بدنه اصلی ستون، ورقهای تقویت کننده در محلهای مشخص شده توسط طراح، جوشکاری میشوند. همچنین، محل اتصال تیرها به ستون (نشیمن گاه) با دقت میلیمتری محاسبه و ورقهای نشیمن در ارتفاع مشخص جوش داده میشوند.
وصله کردن ستون: با توجه به اینکه طول شاخههای فولادی معمولاً ۱۲ متر است، برای ساختمانهای بلندتر از این ارتفاع، باید ستونها را وصله کرد. جزئیات این وصله (شامل نوع و ابعاد ورقها) باید دقیقاً مطابق نقشههای سازه باشد و محل آن به هیچوجه در نزدیکی اتصال تیرها نباشد.
۳. ساخت و نصب تیرهای فلزی
تیرها نقش انتقال بار سقف به ستونها را بر عهده دارند. فرآیند ساخت تیرها نیز مشابه ستونها بوده و نیازمند دقت در برش، جوشکاری و نصب وصلهها (در صورت نیاز) است. توصیه میشود محل وصله تیرها از وسط دهانه و از تکیهگاهها به اندازه حداقل دو برابر ارتفاع تیر فاصله داشته باشد.
۴. برپایی اسکلت توسط جرثقیل
پس از آمادهسازی قطعات، نوبت به نصب آنها توسط جرثقیل میرسد.
نصب ستونها: ستونها یکی پس از دیگری توسط جرثقیل بلند شده و روی صفحه ستون قرار میگیرند. برای جلوگیری از هرگونه حرکت یا سقوط، بلافاصله پس از نصب، هر ستون باید توسط تیرهای واسط یا مهارهای موقت به ستونهای مجاور متصل و مهار شود.
نصب تیرها و کشها: پس از استقرار ستونها، نوبت به نصب تیرهای اصلی و فرعی میرسد. تیرهای هر دهانه به دقت بلند شده و روی نشیمن گاههای از پیش جوشکاری شده قرار میگیرند. اجرای صحیح بادبندها (کشها) برای مقاومسازی سازه در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله و باد، در این مرحله انجام میشود. برای طراحی و محاسبات دقیق این بخش، مشاوره با مهندسین خبره در سایت رویش میتواند بسیار راهگشا باشد.
۵. شاقول کردن ستونها
پس از اتمام اولیه تیرریزی، یکی از مهمترین مراحل کنترل نهایی انجام میشود: شاقول کردن ستونها. با استفاده از دوربینهای دقیق نقشهبرداری، انحراف هر ستون از حالت قائم اندازهگیری میشود. در صورت وجود انحراف، با استفاده از ابزاری مانند تیفور (جک دستی) و با اعمال نیروی کنترلشده، ستون به موقعیت صحیح خود هدایت و سپس مهار میشود. این مرحله برای سلامت سازه حیاتی است.
نکات ایمنی در اجرای سازه فلزی
رعایت ایمنی در تمامی مراحل ساخت اسکلت فلزی paramount است. برخی از کلیدیترین این نکات عبارتند از:
کار با جرثقیل: قلاب جرثقیل باید مجهز به ضامن (شیطانک) باشد. بار مجاز هر قلاب و وسایل باربندی باید به وضوح مشخص باشد. عبور بار از روی معابر عمومی بدون مجوز و محصورسازی کامل، ممنوع است.
کار در ارتفاع: تمامی پرسنل باید از کلاه و کفش ایمنی، کمربند حمایل و طناب مهار استفاده کنند. کار در شرایط جوی نامناسب (باران، باد شدید، یخبندان) ممنوع است. استفاده از سبد (بسکت) استاندارد برای کار در ارتفاع ضروری است.
جوشکاری: جوشکاران علاوه بر وسایل حفاظت فردی معمول، باید از ماسک و دستکش مخصوص جوشکاری استفاده کنند.
الکتریسیته و حریق: در کارگاههایی که از دیزلژنراتور استفاده میشود، باید از سالم بودن دستگاه و وجود کپسولهای آتشنشانی اطمینان حاصل کرد.
خلاصه
اجرای اسکلت فلزی فرآیندی تخصصی و مرحلهبهمرحله است که موفقیت در آن مستلزم دقت در اجرا، استفاده از مصالح باکیفیت و رعایت اصول ایمنی است. از مرحله تراز کردن بیس پلیت تا شاقول کردن نهایی ستونها، هر گام به دقت و نظارت نیاز دارد. برای بهرهمندی از خدمات طراحی و محاسبات سازهای میتوانید با متخصصان ما در شرکت cft در ارتباط باشید.