آب باران و روانآبهای سطحی اگر مسیر مشخصی برای خروج نداشته باشند، خیلی زود میتوانند به یکی از مشکلات ساختمان و محوطه تبدیل شوند. آب جمعشده در ورودی پارکینگ، رمپ، حیاط یا مسیرهای عبور علاوه بر ایجاد ظاهر نامناسب، ممکن است باعث لغزندگی سطح و فرسایش تدریجی کفسازی شود.
به همین دلیل، هنگام طراحی محوطه ساختمان باید برای جمعآوری و هدایت آب نیز مانند سایر بخشهای پروژه برنامه مشخصی داشت. یکی از راهکارهایی که برای این منظور در پروژههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد، گاتر است؛ کانالی خطی که در سطح زمین قرار میگیرد و آب را از بخشهای مختلف به سمت مسیر تخلیه هدایت میکند.
البته انتخاب یک گاتر مناسب فقط به خرید یک کانال و نصب آن در کف محدود نمیشود. محل استفاده، میزان آب، نوع تردد، شرایط محیطی و شیوه اجرای سیستم، همگی در انتخاب محصول مناسب نقش دارند.
گاتر در چه فضاهایی استفاده میشود؟
گاتر را میتوان در بسیاری از فضاهایی که احتمال تجمع آب در آنها وجود دارد به کار برد. پارکینگ و رمپ خودرو، حیاط ساختمان، محوطه ویلا، مسیرهای ورودی، فضاهای تجاری و برخی محیطهای صنعتی از جمله مکانهایی هستند که ممکن است به سیستم جمعآوری آب سطحی نیاز داشته باشند.
تفاوت اصلی این فضاها در میزان آب و نوع فشاری است که به سیستم وارد میشود. برای نمونه، کانالی که در یک حیاط کم تردد نصب میشود شرایط متفاوتی با کانالی دارد که خودروها به طور مداوم از روی آن عبور میکنند.
بنابراین بهتر است به جای انتخاب یک مدل ثابت برای تمام پروژهها، ابتدا شرایط محل نصب مشخص شود.
چرا انتخاب گاتر مناسب اهمیت دارد؟
یک سیستم جمعآوری آب زمانی عملکرد مناسبی خواهد داشت که ظرفیت و مشخصات آن با شرایط محل هماهنگ باشد. انتخاب نامناسب میتواند باعث شود آب در زمان بارندگی یا شست و شوی محوطه با سرعت کافی تخلیه نشود.
از سوی دیگر، درپوش کانال در محیطهای پر تردد باید توانایی تحمل فشار ناشی از عبور خودرو یا سایر بارهای وارده را داشته باشد. به همین دلیل، مشخصات فنی گاتر باید پیش از اجرا با نیاز واقعی پروژه تطبیق داده شود. معیارهایی مانند نوع کاربری، ظرفیت عبور آب، جنس و مقاومت درپوش از عوامل مهم در انتخاب هستند.
هنگام انتخاب گاتر به چه نکاتی توجه کنیم؟
۱. محل دقیق نصب را مشخص کنید
قبل از انتخاب محصول باید مشخص شود کانال قرار است در کدام قسمت پروژه قرار بگیرد.
آیا محل نصب در حیاط است؟ در ورودی پارکینگ؟ داخل رمپ؟ کنار یک مسیر عبور؟ یا در محوطهای که وسایل نقلیه از آن عبور میکنند؟
پاسخ این سؤال میتواند نوع محصول مورد نیاز را تغییر دهد. هرچه شرایط استفاده سختتر باشد، توجه به مقاومت و مشخصات فنی محصول اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۲. میزان تردد را در نظر بگیرید
یکی از تفاوتهای مهم میان فضاهای ساختمانی، میزان بار واردشده روی سطح گاتر است.
در یک حیاط مسکونی ممکن است تنها افراد از روی درپوش عبور کنند، اما در پارکینگ یا رمپ، وزن خودرو و نیروهای ناشی از حرکت، توقف و تغییر جهت خودرو نیز باید در نظر گرفته شود.
به همین دلیل، انتخاب درپوش نباید صرفاً بر اساس ظاهر انجام شود. کلاس بارگذاری و توان تحمل فشار باید متناسب با شرایط محل انتخاب شود.
۳. مسیر حرکت آب را بررسی کنید
پیش از نصب، باید مشخص شود آب از چه قسمتهایی وارد کانال میشود و در نهایت به کجا خواهد رفت.
اگر شیببندی کف با مسیر گاتر هماهنگ نباشد، ممکن است بخشی از آب در نقاط مختلف محوطه باقی بماند. بنابراین طراحی مسیر آب و محل قرارگیری کانال باید همزمان با طراحی کف انجام شود.
۴. ظرفیت کانال را با حجم آب هماهنگ کنید
مساحت محوطه، میزان بارندگی و شرایط شیببندی میتوانند بر حجم آبی که وارد کانال میشود تأثیر بگذارند.
برای یک فضای کوچک، نیاز آبی با یک محوطه وسیع یا رمپ بزرگ یکسان نیست. بنابراین در پروژههایی که سطح جمعآوری آب گسترده است، ظرفیت آبدهی کانال باید با دقت بیشتری بررسی شود.
انتخاب ابعاد بزرگتر همیشه به معنای انتخاب بهتر نیست؛ مهم این است که ظرفیت سیستم با نیاز واقعی پروژه تناسب داشته باشد.
انتخاب گاتر برای پارکینگ و رمپ
پارکینگ یکی از محیطهایی است که سیستم جمعآوری آب در آن باید هم از نظر آبدهی و هم از نظر تحمل بار مورد توجه قرار گیرد.
آب باران میتواند از سطح شیبدار رمپ به سمت پارکینگ حرکت کند و در صورتی که مسیر مناسبی برای جمعآوری آن وجود نداشته باشد، احتمال آب گرفتگی در قسمتهای پایینتر افزایش پیدا میکند.
از طرف دیگر، کانالی که در مسیر حرکت خودرو نصب میشود باید برای بار واردشده از طرف خودروها مناسب باشد.
به همین دلیل، هنگام انتخاب گاتر پارکینگ بهتر است علاوه بر ابعاد کانال، نوع درپوش، میزان تردد، محل قرارگیری و شرایط تخلیه آب نیز بررسی شود. مدلهای مورد استفاده در پارکینگها بسته به شرایط پروژه میتوانند از نظر جنس و مقاومت با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
گاتر پیش ساخته چه تفاوتی با کانالهای سنتی دارد؟
در روشهای سنتی، کانال آب ممکن است در محل پروژه و با استفاده از مصالح ساختمانی ساخته شود. در مقابل، کانالهای پیشساخته در ابعاد و مشخصات مشخص تولید میشوند و سپس در محل مورد نظر نصب میشوند.
یکی از ویژگیهای مهم سیستمهای پیش ساخته، یکنواختی بیشتر قطعات و امکان اجرای نسبتاً سریعتر آنهاست. همچنین در پروژههایی که طول زیادی از مسیر باید به صورت منظم اجرا شود، استفاده از قطعات آماده میتواند فرآیند اجرا را سادهتر کند.
با این حال، پیش ساخته بودن بهتنهایی معیار کافی برای انتخاب نیست. ابعاد، جنس، ظرفیت آبدهی و مقاومت مجموعه باید با شرایط پروژه مطابقت داشته باشد.
جنس گاتر و درپوش چه اهمیتی دارد؟
جنس بدنه و درپوش میتواند روی دوام و نحوه استفاده از سیستم تأثیرگذار باشد.
در محیطهایی که رطوبت دائمی یا مواد شیمیایی وجود دارد، مقاومت در برابر خوردگی اهمیت بیشتری پیدا میکند. در فضاهای پرتردد نیز مقاومت مکانیکی درپوش اهمیت بالاتری خواهد داشت.
بنابراین نمیتوان گفت یک جنس برای تمام محیطها بهترین انتخاب است. انتخاب باید بر اساس شرایط پروژه انجام شود.
درپوش نیز باید به عنوان یکی از اجزای اصلی سیستم در نظر گرفته شود، زیرا هم وظیفه پوشاندن مسیر کانال را دارد و هم در برخی محیطها بار قابل توجهی را تحمل میکند.
جمعبندی
جمعآوری صحیح آبهای سطحی یکی از بخشهایی است که شاید در ظاهر ساده به نظر برسد، اما انتخاب و اجرای نادرست آن میتواند در آینده مشکلات مختلفی ایجاد کند.
برای انتخاب گاتر مناسب باید مجموعهای از عوامل مانند محل نصب، حجم آب، میزان تردد، نوع بار وارده، جنس بدنه و درپوش، ابعاد کانال و مسیر تخلیه در کنار یکدیگر بررسی شوند.
در پارکینگ و رمپ، تحمل بار خودرو و محل قرارگیری کانال اهمیت ویژهای دارد؛ در حیاط و محوطه ساختمان، مسیر حرکت آب و هماهنگی با شیببندی اهمیت بیشتری پیدا میکند و در پروژههای بزرگتر نیز ظرفیت سیستم باید متناسب با شرایط واقعی محوطه در نظر گرفته شود.
در نهایت، انتخاب آگاهانه و اجرای اصولی سیستم جمعآوری آب میتواند از تجمع روانآب جلوگیری کرده و به افزایش ایمنی، دوام کفسازی و مدیریت بهتر آبهای سطحی در ساختمان کمک کند.